Wybrane zalecania warzywnicze dla początkujących działkowców

Z własnego sprawdzonego na swojej działce doświadczenia, mogę zaproponować:

  1. Wczesny wysiew marchwi, pietruszki, grochu, bobu i kopru,
  2. Uprawę krzewów jagody Goji i jagody kamczackiej, która owocuje już w maju, oraz borówki wysokiej, szczególnie czerwonej wielkoowocowej,
  3. Budowę domków dla pszczół i innych owadów zapylających,
  4. Instalowanie domków lęgowych dla ptaków(szpak, sikorka, rudzik),
  5. Spróbować uprawy arbuzów, kawonów i melonów z pozyskanych pestek,
  6. Całosezonowe zbieranie wody deszczowej nie tylko z dachu altany w celu  jej wykorzystywania do  podlewania nasadzeń,
  7. Przewidzieć na swojej działce rabaty kwiatowe i rabaty skalne z wykorzystaniem kamieni polnych i innych naturalnych materiałów budowlanych,
  8. Koniecznie  przystąpić do kompostowania  nie tylko materiałów zielnych z działki ale również odpadów kuchennych z domu.
  9. Wykorzystywać trawę, słomę i trociny do ściółkowania wybranych gleby,
  10.  Przewidzieć miejsce lub miejsca przeznaczone do uprawy ziół i przypraw.
  11.  Nowalijki wysiewać w niewielkich ilościach odstępach 2-3 tygodni w celu zapewnia ciągłości ich spożywania (dot. sałaty, rzodkiewki, kopru, dymki, szczypiorku i kalarepy), a szczególnie dzieci do częstych odwiedzin na działce, nie tylko w celu pomocy, wysłuchiwania nawet niefachowych uwag, ale przede wszystkim wyrobienia nawyku obcowania  z przyrodą.
  12. Stosować współrzędne uprawy warzyw i dbać o dobre sąsiedztwo warzyw na grządkach, oraz płodozmian (w zał. przykłady; „Co przed czym i po czym?).

Są to moje podstawowe zasady ekologicznej uprawy warzyw na działce, które staram się popularyzować.

Warto poznać dobre sąsiedztwo i wzajemne oddziaływanie roślin na siebie.

Uprawa współrzędna warzyw to nic innego jak uprawianie obok siebie konkretnych gatunków warzyw, tak aby wydobyć z tego sąsiedztwa jak najwięcej korzyści.    Warzywa rosnące obok siebie, oddziałują na siebie wzajemnie – zarówno pozytywnie, jak i negatywnie. Przestrzegając zasad związanych z prowadzeniem uprawy współrzędnej, możemy skutecznie ograniczyć występowanie chorób i szkodników, wpłynąć na bujniejszy wzrost roślin i poprawić ich plonowanie.

Jeśli jednak zignorujemy te zasady, możemy doprowadzić do pojawiania się większej ilości chorób i szkodników oraz do zahamowania wzrostu i rozwoju roślin, np.: kapusta i rzodkiewka posadzone w pobliżu pomidorów, opóźniają ich kwitnienie, cebula ogranicza wzrost fasoli tycznej, a orzech włoski hamuje rozwój większości roślin.

Poznając zasady prawidłowej uprawy warzyw, warto wiedzieć jakie warzywa lubią swoje sąsiedztwa i jakie warto sadzić obok siebie. Z mojego doświadczenia mogę polecić swoje ulubione pary i zestawy dobrego sąsiedztwa. Są to m.in.:

  • Marchew  –  cebula, por
  • Pomidor –  seler, pietruszka
  • Ogórki –  koper, bazylia
  • Truskawki  –  cebula, czosnek
  • Sałata –  rzodkiewka – kalarepa
  • Seler – rośliny kapustne

Jednocześnie unikam i odradzam stosowa nianie korzystnych zestawów sąsiedzkich, takich jak: marchew i rośliny kapustne, sałata i pietruszka,  groch i warzywa cebulowe, oraz ogórki  i pomidory.

Warto też pamiętać, że rośliny uprawne przed chorobami i szkodnikami mogą być chronione dzięki sąsiedztwu ziół. I tak:

  • aromat kopru odstrasza szkodniki marchwi, sałaty, cebuli i ogórka,
  • bazylia ogranicza rozwój mączniaka prawdziwego,
  • cząber odstrasza mszyce, a mięta zniechęca mrówki i szkodniki kapusty.
  •  

Dlaczego warto stosować płodozmian.

Płodozmian to znana od stuleci, ekologiczna metoda uprawy roślin użytkowych pozwalająca dzięki prostym, naturalnym metodom zachować żyzność gleby oraz optymalizować jakość i ilość plonu.

Okazuje się bowiem, że uprawa warzyw nie jest wcale taka prosta, a rządzi się bardzo konkretnymi zasadami i prawami natury!Jak wiele takich tradycyjnych metod jest zabiegiem ekologicznym, a co najważniejsze niezwykle skutecznym. Ja sam pamiętam z dzieciństwa jak moja mama w ogródku warzywnym, czasem, zamiast warzyw wysiewała żyto i co jakiś czas zmieniała lokalizację poszczególnych gatunków.

Uprawa warzywnika i planowanie zasiewów i nasadzeń nie powinna być przypadkowa. Dlatego tak ważne jest stosowanie płodozmianu. Dodatkową zaletą płodozmianu jest możliwość wyeliminowania chemicznych środków ochrony roślin oraz poprawa kondycji i odporności upraw oraz ograniczenie zachwaszczenia.       Moje rady to m.in.

  • oddzielenie w warzywniku miejsce uprawy roślin wieloletnich od jednorocznych co ułatwi przeprowadzanie zabiegów agrotechnicznych w obrębie warzywnika
  • stosowanie następstwa roślin o różnym zasięgu i głębokości systemu korzeniowego,  dzięki czemu gleba będzie eksploatowana na rożnych głębokościach w sposób zmianowy
  • unikanie następstwa roślin tego samego gatunku i rodziny.
  • stosowanie nawozów zielonych, czyli roślin o szybkim wzroście, które po przekopaniu i zmieszaniu z glebą wzbogacą ja w sposób naturalny. Takie rośliny to np. łubin, seradela, wyka, żyto, facelia, peluszka.

Wprowadzenie  płodozmianu na warzywniku proponuję rozpocząć od podzielenia  go na kwatery (4 lub więcej), pozwalające każdego roku zmieniać miejsce uprawy poszczególnych warzyw. Na przykład mając do dyspozycji 4 grządki, w pierwszym roku sadzimy:

  • na jednej warzywa kapustne (np. brukselkę, jarmuż, kapustę),
  • na drugiej korzeniowe (np. marchew, pietruszka),
  • na trzeciej strączkowe (np. bób, fasolka szparagowa),
  • na czwartej psiankowate (np. papryka, pomidor).

W następnym roku należy zmienić miejsce uprawy każdej grupy warzyw, ale zgodnie z ich wymaganiami pokarmowymi. Jest to ważne, gdyż poszczególne warzywa mają zapotrzebowanie na inne składniki odżywcze, więc uprawiane po sobie wyjaławiają glebę z konkretnego składnika.

Po roślinach płytko korzeniących się np. papryce najlepiej sadzić warzywa o głębokim systemie korzeniowym np. marchew, które pobierają składniki odżywcze z głębszych warstw podłoża.

Do pobrania: Co przed czym i po czym szadzić?

Instruktor Okręgowy
SSI PZD Okręg Opolski
Leon Kukielka